Kudüs – İslam aleminin en kutsal mekanlarından biri olan Mescid-i Aksa, Ramazan ayının başlamasıyla birlikte artan gerilime sahne oluyor. İşgal altındaki Doğu Kudüs’te bulunan Mescid-i Aksa’ya İsrailli yerleşimciler tarafından düzenlenen provokatif baskınlar, kutsal ayın ilk gününden itibaren devam ediyor. 13 Mart 2024 tarihinde, Hicri 1445 yılının Ramazan ayının ilk gününde, çok sayıda yerleşimcinin İsrail polisinin koruması altında harem-i şerife girmesi, bölgedeki hassasiyeti bir kez daha gözler önüne serdi.
Görgü tanıklarının ifadelerine göre, İsrailli yerleşimciler, baskınlarını çoğunlukla Mescid-i Aksa’nın Batı Duvarı’na yakın olan Bab el-Mağaribe (Mağrib Kapısı) üzerinden gerçekleştiriyor. Bu kapı, İsrail güçlerinin kontrolünde olup, genellikle yerleşimcilerin girişine açılıyor. Yerleşimciler, geniş bir polis ekibi eşliğinde harem-i şerifin farklı noktalarında dolaşarak Filistinli ibadet edenleri taciz ediyor ve hatta Talmudik ayinler yapmaya teşebbüs ediyor. Bu durum, Filistinliler arasında büyük tepki topluyor ve ‘Tekbir’ sesleriyle protesto ediliyor.
Mescid-i Aksa’nın Tarihi ve Hukuki Statüsü
Mescid-i Aksa, sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda Filistin meselesinin ve Kudüs’ün statüsünün kalbinde yer alan stratejik ve sembolik bir merkezdir. İslam’ın üçüncü en kutsal mekanı olan bu alanda Kubbet-üs-Sahra ve Kıble Mescidi gibi önemli yapılar bulunmaktadır. Toplamda 144 dönümlük bir alanı kapsayan Mescid-i Aksa külliyesi, Kudüs’ün Eski Şehir bölgesinin önemli bir bölümünü oluşturur.
1967 İşgali ve Sonrası
Mescid-i Aksa, 1967 Arap-İsrail Savaşı’ndan bu yana İsrail işgali altında bulunuyor. Uluslararası hukuka göre işgal altında olan bu bölgede, caminin yönetimi Ürdün’e bağlı Kudüs İslami Vakıflar İdaresi’nin (Waqf) sorumluluğundadır. Vakıflar İdaresi, Müslüman olmayanların belirli kurallar çerçevesinde ve belirli zamanlarda camiye girişine izin verirken, İsrailli yerleşimcilerin bu kuralları sık sık ihlal etmesi ve camiye “baskın” şeklinde girmesi gerilimi tırmandırıyor.
- Ana Giriş Kapısı: Mescid-i Aksa’nın birçok kapısı olmasına rağmen, yerleşimcilerin ve İsrailli güvenlik güçlerinin ana giriş noktası genellikle Bab el-Mağaribe’dir. Bu kapının İsrail kontrolünde olması, giriş-çıkışları tek taraflı hale getirmektedir.
- Provokatif Eylemler: Yerleşimciler, cami avlusunda yüksek sesle dua okuma, dini ritüeller gerçekleştirme ve ibadet eden Müslümanları rahatsız etme gibi eylemlerde bulunarak, kutsal mekanın statükosunu değiştirmeye yönelik mesajlar vermeye çalışmaktadırlar.
- İsrail Polisinin Rolü: İsrail polisi, yerleşimcilere refakat ederek onların güvenliğini sağlıyor ve genellikle Filistinli ibadet edenlerin hareketlerini kısıtlıyor, hatta bazen camiden uzaklaştırarak yerleşimcilerin eylemlerine zemin hazırlıyor.
Ramazan Ayında Yükselen Hassasiyet ve Uluslararası Çağrılar
Ramazan ayı, Müslümanlar için ibadetin ve bir araya gelmenin yoğunlaştığı, özel bir kutsiyet atfedilen bir dönemdir. Bu dönemde Mescid-i Aksa’ya yönelik baskınların artması, Filistin halkı ve tüm İslam dünyası için daha da büyük bir provokasyon olarak algılanmaktadır. Ramazan ayında on binlerce Müslümanın Mescid-i Aksa’da ibadet etmek için bir araya gelmesi beklentisi, bölgedeki güvenlik güçleri ile ibadet edenler arasında potansiyel çatışma riskini artırmaktadır.
Uluslararası toplum, Kudüs’ün statüsü ve Mescid-i Aksa’nın dokunulmazlığı konusunda endişelerini defalarca dile getirmiştir. Birçok ülke ve uluslararası kuruluş, Mescid-i Aksa’daki statükonun korunması ve dini özgürlüklere saygı gösterilmesi çağrısında bulunmaktadır. Ancak İsrail’in bu kutsal mekana yönelik politikaları ve yerleşimcilerin eylemleri, bölgede zaten kırılgan olan barış ve istikrar arayışlarını sürekli baltalamaktadır. Bu olaylar, Orta Doğu’da gerilimi tırmandıran önemli bir engel teşkil etmektedir.