İsrail medyasında yer alan haberlere göre, İran ile olası geniş çaplı bir askeri çatışmanın İsrail ekonomisine maliyetinin yaklaşık 10 milyar dolara (35-40 milyar İsrail Şekeli) ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu dikkat çekici rakam, bölgedeki gerilimin tırmandığı ve özellikle Gazze’deki savaşın İsrail bütçesi üzerindeki yükünün arttığı bir dönemde ortaya atıldı.
İsrail’in önde gelen gazetelerinden Yediot Ahronot tarafından aktarılan bu değerlendirmeler, eski Ulusal Güvenlik Danışmanı Tümgeneral Giora Eiland ve Tel Aviv Üniversitesi’nden araştırmacı, emekli Tümgeneral Isaac Ben Israel gibi askeri ve stratejik uzmanların görüşlerine dayanıyor. Uzmanlar, olası bir savaşın sadece savunma sistemleri için bile büyük harcamaları beraberinde getireceği konusunda uyarıyor.
Olası Çatışmanın Yükü: Savunma ve Operasyonel Maliyetler
Tümgeneral Giora Eiland’ın İsrail Ordu Radyosu’nda yaptığı açıklamalar ve Ben Israel’in değerlendirmeleri, maliyet kalemlerini detaylandırıyor:
- İlk 24 Saatlik Maliyet: Eiland’a göre, İran’dan gelebilecek olası yoğun füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı Demir Kubbe ve diğer hava savunma sistemlerinin kullanımı nedeniyle ilk 24 saat içinde maliyet yaklaşık 1 milyar dolara ulaşabilir.
- Haftalık ve Aylık Giderler: Olası bir savaşın haftalar veya aylar sürmesi durumunda, haftalık maliyetin 1,5 ila 2,5 milyar dolar arasında değişebileceği öngörülüyor. Bu durum, toplam maliyetin kolayca 8-10 milyar dolarlık bir seviyeye çıkabileceği anlamına geliyor.
- Savunma Sistemlerinin Rolü: Hem Eiland hem de Ben Israel, İsrail’in gelişmiş hava savunma sistemlerinin, başta Demir Kubbe olmak üzere, olası bir saldırıya karşı büyük miktarda müdahale füzeleri kullanacağını ve her bir füzenin maliyetinin oldukça yüksek olduğunu vurguladı. Ben Israel, genel maliyetin tahmin edilmesinin zor olduğunu ancak “astronomik” olacağını ve “on milyarlarca şekeli” bulabileceğini belirtti.
Bölgesel Gerginlik ve Ekonomik Baskı
Bu maliyet analizleri, İsrail ile İran arasındaki gerilimin son dönemde tavan yapmasının ardından geldi. Özellikle 13 Nisan’da İran’ın İsrail’e yönelik geniş çaplı saldırısı ve İsrail’in buna verdiği misilleme, bölgede olası bir çatışma senaryosunu daha gerçekçi hale getirdi. İsrail, Gazze’deki savaş nedeniyle zaten önemli bir mali yükün altında bulunuyor. Gazze Şeridi’ndeki askeri operasyonlar, yüz binlerce yedek askerin seferber edilmesi ve ülke ekonomisindeki genel belirsizlik, İsrail bütçesi üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.
Uzmanlar, böylesine büyük bir harcamanın, mevcut ekonomik durum göz önüne alındığında İsrail için önemli bir zorluk teşkil edeceğini belirtiyor. 2006’daki 34 gün süren Lübnan Savaşı’nın İsrail’e maliyeti, bugünkü değerlerle yaklaşık 5 milyar dolar (o zamanki değerlerle 3,5 milyar dolar) olmuştu. İran ile olası bir çatışmanın öngörülen maliyetleri, 2006 deneyiminin çok ötesinde bir boyuta işaret ediyor.
Tel Aviv yönetimi, bir yandan bölgesel güvenlik kaygılarını yönetmeye çalışırken, diğer yandan da olası askeri adımların ekonomik yansımalarını dikkatle değerlendirmek zorunda kalıyor.