New York borsası, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran nükleer anlaşmasına ilişkin sert açıklamalarının ardından güne düşüşle başladı. Wall Street’in önde gelen endeksleri, Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin artma endişesiyle açılışta önemli kayıplar yaşadı.
Açılış zilinin çalmasıyla birlikte Dow Jones Sanayi Endeksi, 155,05 puan (%0,64) düşerek 24.198,05 seviyesine geriledi. Geniş tabanlı S&P 500 Endeksi 13,06 puan (%0,49) azalarak 2.657,65 puandan, teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik Endeksi ise 27,28 puan (%0,38) kayıpla 7.128,46 puandan işlem görmeye başladı. Yatırımcılar, Trump’ın İran nükleer anlaşması üzerindeki kararsızlığının ve sert söylemlerinin küresel piyasalar üzerindeki potansiyel etkilerini dikkatle izliyor.
İran Nükleer Anlaşması ve Trump’ın Tutumu
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer programına ilişkin 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak bilinen anlaşmaya yönelik sert eleştirilerini sürdürüyor. Trump, anlaşmayı “kötü bir anlaşma” olarak nitelendirerek, İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemediğini ve ABD için zararlı olduğunu iddia ediyor. Pazartesi günü yaptığı açıklamalarda, İran’ın “hiçbir zaman iyi bir anlaşma yapmadığını ve kendisi başkan olduğu sürece de yapamayacağını” vurguladı. Bu açıklamalar, piyasalarda jeopolitik gerilimin tırmanabileceği endişesini tetikledi.
Trump yönetimi, anlaşmadan çekilme ve İran’a yönelik yaptırımları yeniden uygulama kararı için 12 Mayıs tarihine kadar süreye sahipti. Bu kritik karar öncesinde, Trump’ın açıklamaları piyasalardaki belirsizliği daha da artırdı.
Avrupalı Müttefiklerin Diplomasi Çabaları
ABD’nin Avrupalı müttefikleri, başta İngiltere, Fransa ve Almanya olmak üzere, Trump’ı anlaşmada kalmaya ikna etmek için yoğun diplomatik çabalar sarf ediyordu. Alman Dışişleri Bakanı Heiko Maas, Washington’ı ziyaret ederek mevkidaşlarıyla görüşmüş ve Almanya’nın anlaşmanın korunmasından yana olduğunu belirtmişti. Avrupalı liderler, anlaşmanın İran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemek için en iyi mekanizma olduğunu savunuyor ve ABD’nin çekilmesinin bölgedeki istikrarsızlığı artırabileceği uyarısında bulunuyorlardı.
Ancak Trump’ın son açıklamaları, bu diplomatik çabaların sonuçsuz kalabileceği yönündeki endişeleri körükledi. Beyaz Saray Sözcüsü Sarah Sanders‘ın daha önce yaptığı açıklamaya göre, Trump’ın İran nükleer anlaşmasıyla ilgili nihai kararını Salı günü (8 Mayıs) duyurması bekleniyordu. Bu duyuru, küresel piyasalar tarafından nefesler tutularak bekleniyor ve sonucuna göre önemli dalgalanmalar yaşanabileceği öngörülüyor.
New York borsasının düşüşle açılması, yatırımcıların Orta Doğu’daki belirsizliğe ve ABD’nin dış politika adımlarının ekonomik yansımalarına karşı temkinli bir duruş sergilediğini gösteriyor. Jeopolitik risklerin artışı, genellikle hisse senetleri gibi riskli varlıklardan kaçışı ve altın gibi güvenli liman varlıklarına yönelimi tetikler. Bu durum, petrol fiyatlarında da hareketliliğe neden olabilirken, piyasalar Trump’ın Salı günü yapacağı açıklamayı bekleyiş içerisinde. Küresel ekonomideki son gelişmeler ve faiz artırımı beklentileri de piyasalar üzerinde etkili olmaya devam ederken, İran anlaşması konusundaki belirsizlik kısa vadeli oynaklığı artırıcı bir faktör olarak öne çıkıyor.