İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in öncülüğünü yaptığı Filistinli mahkumlara idam cezası verilmesini öngören yasa tasarısı, uluslararası ve Filistinli çevrelerden sert tepkilerle karşılandı. Otzma Yehudit (Yahudi Gücü) partisinin girişimiyle yeniden gündeme getirilen tasarı, “terör” suçlamasıyla ölüme neden olan Filistinlilere yönelik idam cezasını kolaylaştırmayı hedefliyor.
Mevcut durumda İsrail askeri mahkemelerinde idam cezası verme yetkisi bulunsa da, bu kararın oybirliğiyle (3 yargıç) alınması ve askeri başkomutanın onayı gerekmesi nedeniyle nadiren uygulanıyor ve genellikle müebbet hapse çevriliyor. Ben-Gvir’in sunduğu tasarı ise, idam kararının 3 yargıçtan 2’sinin basit çoğunluğuyla alınmasına ve askeri başkomutanın onayına gerek duyulmamasına imkan tanıyor. Tasarı, sivil mahkemeler yerine, Filistinlilere yönelik “terör” suçlarının büyük çoğunluğunun görüldüğü askeri mahkemelerde uygulanmak üzere hazırlanmış durumda.
Tasarıya Gelen Şiddetli Kınamalar
Söz konusu yasa tasarısı, Filistinli gruplar ve Arap Birliği tarafından “devlet terörü”, “ırkçılık” ve “uluslararası hukukun ihlali” olarak nitelendiriliyor.
Filistinli Gruplardan Sert Mesajlar
- Hamas: Hareketin sözcüsü Hazım Kasım, yasa tasarısını “direnişçileri hedef alan devlet terörü” olarak tanımladı ve uluslararası toplumu İsrail’e karşı harekete geçmeye çağırdı.
- İslami Cihad: Hareket, tasarıyı “ırkçı ve faşist” olarak nitelendirerek, İsrail’in Filistin halkına yönelik “terörünü” meşrulaştırmaya çalıştığını belirtti.
- Fetih Hareketi: Sözcü Mervan el-Bertuti, tasarıyı “tehlikeli bir tırmanış” ve “ırkçı bir yasa” olarak gördüklerini ifade etti. Bertuti, Batı Şeria’da yükselen direniş hareketini bastırma amacı taşıdığını söyledi.
Arap Birliği’nden Uluslararası Çağrı
Arap Birliği, tasarıyı “tehlikeli” ve “insanlık dışı” olarak nitelendirerek kınadı. Birlik, yasanın uluslararası hukuku ve anlaşmaları açıkça ihlal ettiğini vurguladı ve uluslararası topluma, İsrail’in bu tür insanlık dışı yasaları çıkarmasını engellemek için acilen müdahale etme çağrısında bulundu. Arap Birliği, Filistinli mahkumların insan haklarının korunması gerektiğini belirtti.
İsrail İçinden ve Geçmişten Tepkiler
Yasa tasarısına yönelik tepkiler yalnızca uluslararası ve Filistinli çevrelerle sınırlı değil; İsrail içinde de benzer tartışmalar yaşanmıştı.
Adalet Sistemi ve Hukuki Endişeler
İsrail Başsavcısı Gali Baharav-Miara, 2018 yılında gündeme gelen benzer bir tasarıya karşı çıkmıştı. Miara, idam cezasının hukuki zorluklar yaratabileceğini ve İsrailli yetkililerin Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde yargılanma riskiyle karşı karşıya kalabileceğini belirtmişti. Bu durum, yasanın uluslararası hukuk normlarıyla uyumsuzluğu konusunda İsrail’in kendi hukuk çevrelerinde de endişelerin olduğunu gösteriyor.
Ben-Gvir’in Savunması ve Yasanın Geçmişi
Bakan Ben-Gvir ise, yasa tasarısının “ahlaki” ve “haklı” olduğunu savunarak, ülkesini “terörist saldırılardan” korumanın bir yolu olduğunu iddia ediyor. Bu tasarı, İsrail siyasetinde yeni bir gündem değil. İlk kez 2018 yılında dönemin Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi ve aşırı sağcı Otzma Yehudit Partisi tarafından gündeme getirilmişti. Geçtiğimiz Mart ayında ise Knesset’te ön okumadan geçmesine rağmen ilerleme kaydedememişti. Ben-Gvir, tasarıyı yeniden meclis gündemine taşımak için koalisyon ortaklarından destek arayışında.