ABD Başkanı Donald Trump, Fransa’nın Biarritz kentinde düzenlenen G7 Liderler Zirvesi sırasında, İranlı yetkililerle, hatta muhtemelen İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile “bugün” (Pazartesi) telefon görüşmesi yapabileceğini açıkladı. Bu dikkat çekici gelişme, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un İran-ABD gerilimini düşürme amaçlı yoğun diplomatik çabalarının hemen ardından geldi ve taraflar arasındaki diyaloğun yeniden tesis edilmesi yönünde önemli bir adım olarak değerlendirildi.
Trump, Macron ile düzenlediği ortak basın toplantısında yaptığı açıklamada, Macron’un arabuluculuk girişimlerini övdü ve “İran’ın çok güçlü bir ülkesi olmasını istiyorum. Rejim değişikliği aramıyoruz. Nükleer silahları olmamasını ve iyi olmasını istiyoruz” ifadelerini kullandı. ABD lideri, İran’ın mevcut ekonomik zorluklarının yaptırımlardan kaynaklandığını belirterek, bir anlaşma potansiyelinin altını çizdi.
Diplomatik Trafik ve G7 Zirvesi
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, G7 Zirvesi öncesinde ve sırasında İran ile ABD arasında bir diyalog zemini oluşturmak için yoğun mesai harcadı. Macron’un daveti üzerine İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’in zirvenin yapıldığı Biarritz’e beklenmedik ziyareti, diplomatik kulislerde büyük yankı uyandırmıştı. Zarif, Biarritz’de Fransız mevkidaşı Jean-Yves Le Drian ile görüşmeler yapmış, ardından İngiltere ve Almanya temsilcileriyle bir araya gelmişti. ABD tarafıyla doğrudan bir görüşme gerçekleşmemiş olsa da, bu ziyaret Washington ile Tahran arasında dolaylı bir iletişim kanalının açıldığına işaret ediyordu.
Trump’ın Mesajları: Rejim Değişikliği Değil, Nükleer Silahsızlanma
ABD Başkanı Trump, İran ile olası görüşmenin kapılarını aralarken, ülkesinin İran’daki rejimi değiştirmek gibi bir hedefi olmadığını net bir dille ifade etti. Trump, “İran ekonomisini mahvediyoruz. Onlara zarar vermiyorum, ülkeyi seviyorum. Onların çok büyük bir potansiyeli var. Sadece nükleer silaha sahip olmak istemiyorum” sözleriyle ABD’nin ana kaygısının nükleer program olduğunu vurguladı. Daha önce İran Cumhurbaşkanı Ruhani ile “tokalaşmaya” hazır olduğunu belirten Trump, Macron’un girişimlerini “büyük iyilik” olarak nitelendirerek, görüşmelerin gerçekleşmesi yönündeki istekliliğini ortaya koydu.
İran’dan Şartlı Yaklaşım: Önce Yaptırımlar Kalkmalı
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ise, ABD ile görüşme kapısını tamamen kapatmamış, ancak bunun için ön şartlar sunmuştu. Ruhani, ABD’nin İran’a uyguladığı tüm yaptırımları kaldırması halinde müzakerelerin önünün açılabileceğini ifade etmişti. İran tarafı, ABD’nin 2018’de nükleer anlaşmadan (JCPOA) tek taraflı çekilmesini ve ardından uyguladığı “azami baskı” politikasını, bölgesel gerilimin ana nedeni olarak görüyor. Trump’ın son açıklamaları, bu şartlı yaklaşımın ardından gelmesiyle dikkat çekiyor.
G7 Liderlerinden Ortak Çağrı
G7 liderleri de zirve sonunda yayınladıkları ortak bildiride, İran konusunda endişelerini dile getirdi. Bildiride, İran’ın nükleer anlaşmaya (JCPOA) tam uyum sağlaması, bölgenin güvenliğine ve deniz seyrüseferine yönelik tehditlerin son bulması çağrısı yapıldı. Bu ortak duruş, uluslararası toplumun İran’ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusundaki beklentilerini yansıtırken, aynı zamanda diplomatik çözüm arayışlarına da destek niteliği taşıyor.